ΑΠΟΨΗ: Όταν το Κράτος παρεμβαίνει στην Εκκλησία –Η περίπτωση της Ουκρανίας

Editorial, Άποψη 19 Aug 2019 - 10:20 AM
Συντάκτης: TheViewer Editor

Στην Ελλάδα, τα χρόνια μετά την Μεταπολίτευση αναπτύχθηκε και κυριαρχεί η συζήτηση σχετικά με τον διαχωρισμό Εκκλησίας – Κράτους. Μία συζήτηση η οποία επανέρχεται στο προσκήνιο, για προφανείς πολιτικούς –κυρίως- λόγους, ανάλογα με την κατεύθυνση της εκάστοτε κυβέρνησης. Όμως δεν θα εξετάσουμε το ζήτημα σε αυτό το άρθρο.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας, μίας χριστιανικής ορθόδοξης χώρας, η παρέμβαση του Κράτους, υπήρξε κάθε άλλο παρά καταλυτική.

Η προηγούμενη κυβέρνηση, του Πέτρο Ποροσένκο, έκανε τα πάντα για να χειραγωγήσει την Εκκλησία, χρησιμοποίησε (κατά μαρτυρίες από επίσημα χείλη) κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο που ξεπέρασε τα όρια του Νόμου του κράτους και έφτασε στο απονενοημένο: στον διχασμό μιας ολόκληρης κοινωνίας και φυσικά, σε ένα νέο-εισαγόμενο είδος «διωγμών» χριστιανών ορθοδόξων μέσα στην ίδια χώρα.

Η Ουκρανία βιώνει άνευ προηγούμενου καταστάσεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν με «ωμή» παρέμβαση της πρώην κυβέρνησης στα εκκλησιαστικά πράγματα, την στιγμή που το Σύνταγμα αυτής της χώρας, προβλέπει ότι υπάρχει σαφής διαχωρισμός.

Και δεν θα εξετάσουμε εδώ, τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Εκκλησίας, τις σχέσεις με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τις λύσεις μετά την χορήγηση του Τόμου της Αυτοκεφαλίας, θα κληθούν να τις συζητήσουν οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της Εκκλησίας από εδώ και στο εξής μέσα από τα εκκλησιαστικά δεδομένα και όργανα, που θα αποφασίσουν πώς θα προχωρήσουν.

Ωστόσο, η εκλογή του νέου Προέδρου της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Ζελένσκι ο οποίος κέρδισε με το (αδιανόητο) για τα πολιτικά δεδομένα ποσοστό της τάξης του 74% περίπου τις προεδρικές εκλογές και με 43% περίπου τις εκλογές στο Κοινοβούλιο, διαμορφώνει νέα δεδομένα.

Το ποσοστό του κ. Ζελένσκι, η πορεία του οποίου μέχρι τώρα, αποδεικνύει πως κάθε άλλο παρά ‘κωμικός’ είναι, απέδειξε το αυτονόητο: οι πολίτες δεν ήθελαν τον Ποροσένκο. Και όταν σε μία προεδρική αναμέτρηση χάνεις με 74% και εξοβελίζεσαι στο 24% μάλλον παίρνεις τον δρόμο για το… σπίτι σου, αφού οι ίδιοι οι πολίτες, σε συνέτριψαν.

Η κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα στην ουκρανική κοινωνία είναι ‘εκρηκτική’ και μαρτυρά, ότι ο κόσμος παραμένει διχασμένος. Πολίτες σε διάφορες ενορίες και κληρικοί, δέχονται οργανωμένες επιθέσεις εγκληματικού χαρακτήρα, γίνονται θύματα βιαιοπραγιών από ανθρώπους που χαρακτηρίζονται περισσότεροι αναρχικοί ή έχουν κάποια αμφίβολη προέλευση αφού ανήκουν (σύμφωνα, πάντα με μαρτυρίες) σε παρακρατικές ‘ομάδες’ που καταστρέφουν ναούς, κάνουν καταλήψεις και δεν επιτρέπουν σε κανέναν την είσοδο.

Κατάφωρη καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δηλαδή.

Και όλα αυτά, στο βωμό του πολιτικού κέρδους –το οποίο, δεν ήρθε ποτέ.

Επιμένω, πως το εκκλησιαστικό κομμάτι –έτσι όπως έχει διαμορφωθεί πλέον στην Ουκρανία- θα πρέπει να το επανεξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή οι άγιοι πατέρες και να βρουν μία βιώσιμη λύση με γνώμονα την ενότητα της Ορθοδοξίας και βεβαίως, την ενότητα του ποιμνίου.

Αντώνιος: «Ο διάλογος δεν μπορεί να διεξάγεται με φόντο των καταληφθέντων ναών»

Όπως ανέφερε και ο πρωτοσύγκελος της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Μητροπολίτης Αντώνιος (Πακάνιτς) σχολιάζοντας τη δήλωση του Προέδρου Βλαντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος κάλεσε την Εκκλησία για διάλογο:

«Στις 28 Ιουλίου 2019, την Ημέρα του Βαπτίσματος της Ρωσίας, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βλαντίμιρ Αλεξάντροβιτς Ζελένσκι κάλεσε για διαθρησκειακό διάλογο, ώστε η πίστη να ενώσει μάλλον παρά να χωρίσει τους Ουκρανούς.

Είναι σημαντικά και απαραίτητα λόγια, καθώς εδώ και αρκετά χρόνια η θρησκευτική σφαίρα της Ουκρανίας βρίσκεται σε κατάσταση τεράστιας αναταραχής. Συγκλονίζεται από διάφορα χτυπήματα – τόσο προγραμματισμένα όσο και προκαλούμενα από συναισθήματα, τα οποία τροφοδοτούνται από το έργο πολλών αδίστακτων μέσων ενημέρωσης.

Πρόκειται για την υιοθέτηση των ‘αντιεκκλησιαστικών’ νόμων, τη δραστηριότητα των λεγόμενων μαύρων καταχωρητών (υπάλληλων ορισμένων περιφερειακών διοικήσεων οι οποίοι, βάση πλαστών έγγραφων, μεταφέρουν κοινότητες της UOC σε άλλη δικαιοδοσία), ενημερωτικές εκστρατείες εναντίον μιας συγκεκριμένης ομολογίας και πολλά άλλα πράγματα που υπονομεύουν τη διαθρησκευτική και κοινωνική ειρήνη.

Αλλά ακόμη και σε αυτό το πλαίσιο ξεχωρίζει μια τόσο μεγάλη ανομία ως διευρυμένη και συστηματική εκστρατεία κατασχέσεων από επιδρομείς των εκκλησιών της κανονικής Εκκλησίας.

Μέσα στο πλαίσιό της οι πιστοί μας ταπεινώνονται, υποφέρουν από ξυλοδαρμούς, τραυματίζονται, διώκωνται έξω από τους ναούς που έχτισαν με τα χέρια τους και στους οποίους έβαλαν μέρος της ψυχής τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάσταση φτάνει σε εντελώς αδιανόητα όρια. Για παράδειγμα, τον Ιούνιο στο χωριό Ποστόινογιε της Περιφέρειας Ρίβνε οι υποστηρικτές της λεγόμενης ΟCU έσπευσαν με τις γροθιές να καταλάβουν το σπίτι στο οποίο, μετά την κατάληψη του ναού, προσεύχονταν οι πιστοί της Εκκλησίας μας. Ως αποτέλεσμα της σφαγής που ακολούθησε, τρεις γυναίκες από την κοινότητα της UOC νοσηλεύτηκαν.

Υπάρχουν πολλές παρόμοιες περιπτώσεις. Δυστυχώς, συμβαίνουν ακόμα και τώρα, όταν η παλιά κυβέρνηση έχει φύγει και υπάρχει ελπίδα για σταθεροποίηση της κατάστασης.

Φυσικά, δεν είμαστε ενάντια στον διάλογο, και έχουμε δηλώσει δημοσίως αυτό πολλές φορές. Αλλά οποιοσδήποτε πλήρης διάλογος μπορεί να οικοδομηθεί μόνο πάνω στην εμπιστοσύνη και την έλλειψη επιθυμίας μιας πλευράς να σπάσει τους αντιπάλους της απ’ το γόνατο.

Ακόμα το 2015 δηλώσαμε ανοιχτά ότι δεν πρέπει να υποστηρίζουμε τη συμφιλίωση μόνο στα λόγια. Χρειαζόμαστε συγκεκριμένες ενέργειες που θα αποδεικνύουν την ειλικρίνεια των λόγων των αντιπροσώπων άλλου στρατοπέδου σχετικά με την επιθυμία δημιουργίας σχέσεων. Από την πλευρά μας υπογραμμίστηκε ότι το πρώτο σημαντικό βήμα σε αυτό το δρόμο θα μπορούσε να είναι η επιστροφή στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία όλων των ναών που έχουν καταληφθεί.

Δυστυχώς, η έκκλησή μας δεν ακούστηκε. Επιπλέον, στο μέλλον αντιμετωπίσαμε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα πιέσεων και διώξεων.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι πάρα πολύ δύσκολο να μιλήσουμε για κάποιο πλήρη διάλογο. Τόσο περισσότερο που οι προσπάθειες για νέες καταλήψεις από επιδρομείς συνεχίζονται.

Ωστόσο, ας ελπίζουμε στο καλύτερο. Η συνείδησή μας είναι καθαρή, όχι εμείς, αλλά από εμάς αρπάζονται οι εκκλησίες. Δεν παραβιάζουμε εμείς τα δικαιώματα κάποιου, αλλά οι πιστοί μας υποφέρουν λόγω της πίστης τους στον Θεό. Δεν χύνουμε εμείς το αίμα και δεν προκαλούμε υποκίνηση του διαθρησκευτικού μίσους.

Εάν σταματήσει η παραβίαση των δικαιωμάτων του ποιμνίου μας, επιδρομές, αν όλες οι καταληφθέντες εκκλησίες επιστραφούν στην Εκκλησία μας, οι προϋποθέσεις για διάλογο θα εμφανιστούν σίγουρα. Αν αυτό δεν συμβεί, τότε τυχόν καλά λόγια για τη συμφιλίωση, δυστυχώς, θα παραμείνουν απλά λόγια. Άλλωστε, όπως είπε ο Μοναχός Νείλος του Σινά: ο λύκος δεν μίλησε ποτέ φιλικά με πρόβατο, καθώς και ανελέημον και ακόρεστος λογισμός δεν μπορεί να είναι σε αρμονία με την καλοσύνη».

Η στάση του Βολόντιμιρ Ζελένσκι

Ενδιαφέρουσα πάντως, καταγράφεται η στάση του νέου Προέδρου της Ουκρανίας κ. Ζελένσκι ο οποίος, αφενός ξεκίνησε μια σειρά από επαφές με τους ευρωπαίους και ξένους ηγέτες που δείχνει ότι επιθυμεί να επανακαθορίσει τις σχέσεις της χώρας του με την Ε.Ε. και διεθνώς και αφετέρου, μετέβη στο Φανάρι και στην Άγκυρα για επαφές με τον Οικουμενικό Πατριάρχη και ακολούθως, με τον Τούρκο ομόλογό του, Ταγίπ Ερντογάν.

Αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις του Ουκρανού Προέδρου ο οποίος έσπευσε να δηλώσει στον Πατριάρχη ότι:

«Η κοινή μας αξία είναι η ανθρώπινη ζωή. Αυτό είναι το κύριο πράγμα για μένα, ειδικά τώρα, όταν έγινα πρόεδρος της Ουκρανίας. Οι αρχές δεν πρέπει να παρεμβαίνουν στις εκκλησιαστικές υποθέσεις. Θα υπερασπιστώ την ανεξαρτησία της εκκλησίας» -ξεκαθαρίζοντας πως ΔΕΝ θα ακολουθήσει τον δρόμο του προκατόχου του.

Ενδεχομένως, οι χιλιάδες πιστοί που έλαβαν μέρος στις 27 Ιουλίου 2019 στο Κίεβο, στις εορταστικές εκδηλώσεις με αφορμή την παραμονή της 1031ης επετείου από την βάπτιση των Ρως και της εορτής του Αγίου Βλαδίμηρου (οι επίσημες πηγές αναφέρουν για 300.000 άτομα), έστειλαν ένα «ηχηρό» μήνυμα, εξόχως πολιτικού περιεχομένου –πέραν του θρησκευτικού.

Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το γραφείο του Προέδρου δεν έδωσε εξηγήσεις σχετικά με την άρνηση του κ. Ζελένσκι να υπογράψει… κοινή δήλωση που ετοίμασε εκ των προτέρων το Φανάρι σε συνεργασία με το Υπ. Εξωτερικών (!)

Πριν από τη συνάντηση μεταξύ του Προέδρου της Ουκρανίας με τον Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο υπήρξαν παρεξηγήσεις μεταξύ των αντιπροσώπων της Κωνσταντινούπολης και του γραφείου του Ουκρανού Προέδρου, αναφέρει το BBC News στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του πρακτορείου, επιβεβαιωμένες από πηγές στο Κίεβο και την Κωνσταντινούπολη, στη συνάντηση ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι επρόκειτο να υπογράψουν κοινή δήλωση. Ωστόσο, την τελευταία στιγμή «τα μέρη δεν επέτυχαν την αλληλοκατανόηση» και η ομάδα του Προέδρου αρνήθηκε να υπογράψει το έγγραφο που εκπονήθηκε στο Φανάρι σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών.

Όπως ανέφεραν οι πηγές, η δήλωση αφορούσε κυρίως περιβαλλοντικά ζητήματα, δεν περιελάμβανε πολιτικές προκλητικές διατυπώσεις και, ως εκ τούτου, είναι απολύτως ασαφές, γιατί δεν ήταν αρεστή στην ομάδα του Ζελένσκι.

Στην ερώτηση των δημοσιογράφων γιατί δεν υπογράφηκε η κοινή δήλωση, το γραφείο του Προέδρου της Ουκρανίας αρνήθηκε να απαντήσει.

Κατόπιν τούτων, κρίνεται αναγκαία μια βιώσιμη λύση. Η περίπτωση της Ουκρανίας είναι η μεγαλύτερη απόδειξη ότι, τελικά, το Κράτος δεν πρέπει να έχει καμία ανάμειξη στα της Εκκλησίας –και το αντίθετο.

Ο χρόνος θα δείξει κατά πόσο, θα μπορέσει να αποκατασταθεί η ηρεμία εντός και εκτός εκκλησίας και να αναγνωριστεί η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία.

Πέγκυ Ντόκου / (με πληροφορίες: spzh)

Δείτε επίσης

ΑΠΟΨΗ: Ισραηλινές βουλευτικές εκλογές και η επίσκεψη Νετανιάχου στην Ουκρανία

Η επίσκεψη του Ισραηλινού υπηρεσιακού Πρωθυπουργού Βενιαμιν Νετανιάχου στην Ουκρανία, έναν μόλις μήνα πριν τις …